U bent hier

Programma

 

Projectleider

Charlotte Mostaert heeft logopedische en audiologische wetenschappen gestudeerd aan de Universiteit Gent. Vervolgens werkte ze onder meer als zelfstandige logopediste en binnen het buitengewoon onderwijs, type 8. Binnen Code is ze verantwoordelijk voor vormingen en staat ze in voor dienstverlening en onderzoek op het vlak van meertaligheid. Daarnaast doceert ze communication disorders in multilingual populations bij de opleiding logopedie en audiologie aan Thomas More in Antwerpen.

 

Linguïstiek

Inhoud

Dit cursusonderdeel behandelt verschillende disciplines binnen de taalkunde. In de module fonetiek - fonologie introduceren we het klankniveau: het onderscheid tussen letter en klank, het begrip 'foneem' en het belang van klemtoonpatronen. In de module morfologie wordt een overzicht geboden van de basisbegrippen in dit onderdeel van de taalkunde: morfeem, allomorfen, etc. In de module syntaxis geven we een introductie tot de taalanalyse op zinsniveau: centraal staan het belang van het onderkennen van de functie van zinsdelen en het belang van woordvolgordepatronen. In de module semantiek en pragmatiek ten slotte, wordt onderzocht hoe een woordbetekenis moet worden gedefinieerd. Verschillende theorieën uit de semantiek worden behandeld. Er wordt tevens ingegaan op het feit dat verschillende aspecten van de context bepalen hoe taal gebruikt wordt.

Lesgevers

Dominiek Sandra behaalde in 1990 een doctoraat in de taalpsychologie. Hij is gewoon hoogleraar aan de Universiteit Antwerpen en doceert er vakken in de algemene taalkunde, psycholinguïstiek en Nederlandse taalkunde. Zijn onderzoek betreft thema's in de psycholinguïstiek.

Reinhild Vandekerckhove behaalde in 1999 een doctoraat in de sociolinguïstiek. Ze is hoofddocent aan de Universiteit Antwerpen en doceert er Nederlandse taalkunde en sociolinguïstiek. Haar onderzoek betreft de dynamiek van het jonge Nederlands in Vlaanderen en chattaal.

 

Taalontwikkeling

Inhoud

In dit cursusonderdeel wordt de normale taalontwikkeling van eentalig opgroeiende kinderen beschreven. Eerst worden de verschillende beïnvloedende factoren en de taalcomponenten beschreven. Daarna wordt ingegaan op het taalaanbod vanuit de omgeving. Vervolgens worden de verschillende fasen in de normale taalontwikkeling volgens de verschillende taalcomponenten uitvoerig besproken met voorbeelden.

Lesgever

Ellen Vandewalle is logopedist en onderzoeksleider binnen het expertisegebied taal, taalontwikkelingsstoornissen en meertaligheid van Code. Ze is eveneens verbonden aan de opleiding logopedie en audiologie waar ze mee instaat voor de begeleiding van bachelorproeven en enkele gastcolleges rond taal en dyslexie. In het verleden deed ze als zelfstandige logopedist en in het buitengewoon onderwijs ervaring op met diagnostiek en therapie van verschillende logopedische stoornissen. Als assistente aan de master logopedische en audiologische wetenschappen van KU Leuven en docent aan de lerarenopleiding lager onderwijs van KHLeuven was ze betrokken bij onderwijstaken en deed ze onderzoek naar de comorbiditeit van taal- en leerstoornissen.

 

Meertalige taalonwikkeling

Inhoud

De bedoeling van dit onderdeel van de cursus is het versterken van de inzichten met betrekking tot meertalige taalontwikkeling. We vertrekken vanuit het verschil tussen simultane en successieve taalontwikkeling. We toetsen deze verschillende vormen aan de mijlpalen van de eentalige taalontwikkeling. Vervolgens gaan we in op een aantal specifieke kenmerken van deze processen zoals: interferentie, codewisseling en woordvindingsproblemen. De talen die de kinderen leren kunnen we labelen als ‘minderheidstaal’ of ‘meerderheidstaal’: we bekijken de invloed hiervan op het taalleerproces. Meertalig opgroeien is op de eerste plaats een gezinsgebeuren.  We bekijken de invloed van de herkomst van ouders, hun (taal)attitudes en het migratieproces op het taalleren van de kinderen. Tenslotte bespreken we een aantal basisprincipes voor de taalopvoeding in meertalige gezinnen.

Lesgever
Hilde De Smedt is logopedist en al 29 jaar werkzaam in het Integratiecentrum Foyer te Brussel. Vanuit een nauw contact met de allochtone gemeenschap en via heel wat projecten (onder meer meertalig onderwijs voor allochtonen) bouwde zij expertise op m.b.t. meertalig opgroeien. Ze  ontwikkelde in dit kader ondersteunende materialen voor onderwijs, ouders en hulpverlening en verzorgt ook vormingen.

 

Taalontwikkelingsstoornissen

Inhoud

Dit cursusonderdeel over taalontwikkelingsstoornissen start met een schets van de taalontwikkeling als multidimensioneel gebeuren waarbij zowel het aangeboren taalvermogen en het taalaabod als de andere ontwikkelingsdomeinen een rol spelen. Aansluitend bekijken we de definitie van secundaire taalontwikkelingsproblemen en primaire taalontwikkelingsproblemen en maken we een onderscheid tussen VSTO en ontwikkelingsdysfasie.  We gaan daarna dieper in op ontwikkelingsdysfasie waarbij we de  oorzaken, criteria, kenmerken en profielen bespreken. Ook gaan we in op het belang van multidisciplinaire diagnostiek. We maken oefeningen waarbij de studenten taalprofielen  en stoorniskenmerken leren herkennen en benoemen.

Lesgever

Inge Zink is hoofddocent aan de faculteit Geneeskunde van de KU Leuven. Haar onderzoeks- en onderwijsdomeinen zijn taalontwikkeling en taalontwikkelingsstoornissen. Ze is auteur van verschillende taaltests, oudervragenlijsten, boeken en artikels. Verder is ze deeltijds werkzaam in het MUCLA van het UZ Leuven waar ze instaat voor de diagnose van kinderen met spraak- en taalontwikkelingsstoornissen.

 

Diagnostisch kader bij meertaligen

Inhoud

Dit cursusonderdeel belicht de verschillende stappen van de diagnostische procedure die meertalige cliënten met taalproblemen doorlopen. Deze procedure wordt geïllustreerd aan de hand van een casus. Tijdens het intakegesprek besteden we extra aandacht aan de taal- en thuissituatie van het kind. Deze verschilt immers vaak van die van eentalige kinderen. Vervolgens wordt tijdens het diagnostisch onderzoek niet alleen het Nederlands, maar alle talen die het kind spreekt, beoordeeld. De knelpunten die hierbij opduiken en mogelijke alternatieven komen eveneens aan bod. Verder hebben we oog voor het belang van een gehooronderzoek en het opstellen van een cognitief vaardigheidsprofiel. De verkregen informatie uit het intakegesprek en de onderzoeken wordt vervolgens gebundeld met als doel het bekomen van een sterkte-zwakteprofiel. Op basis hiervan  formuleren we advies op maat met oog voor alle talen binnen het gezin.

Lesgever

Eline Liekens is logopedist en bouwde op Code haar expertise uit op het vlak van diagnostiek en begeleiding van meertalige kinderen en jongeren. Ze geeft hierover vormingen aan hulpverleners en begeleidt ouders van meertalige kinderen met als doel hun kinderen meer talig te maken. Daarnaast is ze werkzaam in een groepspraktijk waar ze kinderen en jongeren met leermoeilijkheden behandelt.

 

Spontane taalanalyse

Inhoud

In het cursusonderdeel ‘Spontane taalanalyse’ wordt eerst uitgelegd wat spontane taalanalyse is en wat de voor- en nadelen ervan zijn. We leren op welke manieren taal ontlokt kan worden bij een kind en bespreken enkele mogelijke linguïstische en narratieve analyses. In het tweede luik bekijken we het stappenplan voor zowel schriftelijke als mondelinge spontane taalanalyse en we passen dit toe op een concreet voorbeeld in het Nederlands. Tenslotte volgt een praktische illustratie van het verloop van spontane taalanalyse in andere talen dan het Nederlands.

Lesgever

Heleen Leysen behaalde in 2011 haar doctoraat in de biologie aan de Universiteit Gent. Op dit moment volgt ze de opleiding logopedie en audiologie aan Thomas More in Antwerpen. Ze werkt bij Code als onderzoeksmedewerker rond taaldiagnostiek bij meertalige kinderen.